دانشگاه فردوسی مشهدمهندسی عمران فردوسی2783-280539220260823ANALYSIS OF TRAGEDY OF THE COMMONS THEORY BASED ON THE CONCEPT OF WATER RESOURCES CARRYING CAPACITYتحلیل نظریه تراژدی منابع مشترک مبتنی بر مفهوم ظرفیت برد منابع آب1224794110.22067/jfcei.2026.96795.1390FAآتیهفاتحی فردانشکده عمران، دانشگاه یزد، یزد.محمدرضاگودرزیدانشکده عمران، دانشگاه یزد، یزد.0000-0002-6296-2315علیطالبیدانشکده عمران، دانشگاه یزد، یزد.Journal Article20251206Unsustainable water resource management, especially in stressed basins, is a concrete example of the tragedy of the commons, where prioritizing short-term economics pushes the performance of natural systems to breaking points. The emergence of competition from this development creates irreversible conditions for water resources in the long term. The Zayandeh-Rud basin serves as a common-pool resource for stakeholder competition and water reallocation. Therefore, in this study, with a theoretical–quantitative approach the flow change process was first analyzed, then the dynamic competition and exploitation in the Zayandeh-Rud basin was simulated using the WEAP model. In the final step, the socio-ecological status of the basin was assessed using the Water Ecological Carrying Capacity Index (WECCI) framework and Hardin's perspective in the form of the Pressure-Support-Status (PSS) structure. The results on an annual scale and in three five-year periods (2006-2010), (2011-2015) and (2016-2021) show that the balance between pressure and support has gradually deteriorated in the three time periods and has changed from a carrying capacity state to an overload state (increasing from 0.3 to 1.1 and then 3.8). At the same time, the WECCI has fallen to the “poor” and “extremely poor” range in most years. The results indicate that in recent years, especially with the increase in abstractions and the growth of demand, the basin has exceeded its natural and social capacity and has revealed the occurrence of a tragedy of the common resources.مدیریت ناپایدار منابع آب به‌ویژه در حوضه‌‌های آبریز فروملی تحت تنش، نمونه‌ای عینی از تراژدی منابع مشترک است که در آن اولویت‌دادن به منافع اقتصادی کوتاه‌مدت، عملکرد سیستم‌های طبیعی را به نقطه شکست می‌رساند. شکل‌گیری رقابت از این توسعه در بلند مدت شرایط برگشت ناپذیری را برای منابع آب ایجاد می‌کند. حوضه زاینده‌رود به مثابه یک منبع مشترک اکنون بستر شکل‌گیری رقابت‌های ذینفعان و بازتخصیص آب شده است. بنابراین در این پژوهش با اتخاذ یک رویکرد نظری-کمی، ابتدا روند تاریخی تغییرات جریان تحلیل، سپس با استفاده از مدل WEAP، پویایی رقابت و بهره‌برداری در حوضه زاینده‌رود شبیه‌سازی شد. در گام نهایی وضعیت اجتماعی–اکولوژیکی حوضه با استفاده از چارچوب شاخص ظرفیت‌بُرد منابع آب (WRCC) و دیدگاه هاردین در قالب ساختار فشار–پشتیبانی-وضعیت (PSS) ارزیابی شده است. نتایج در مقیاس سالانه و در سه دوره پنج ساله (2010-2006)، (2015-2011) و (2021-2016) نشان می‌دهد که تناسب میان فشار و پشتیبانی در سه دوره زمانی به‌تدریج به‌هم خورده و از وضعیت قابل‌تحمل به حالت اضافه‌بار شدید (از 0.3 به 1.1 و سپس 3.8 افزایش یافته) تغییر پیدا کرده است. همزمان شاخص ظرفیت‌بُرد در اغلب سال‌ها به محدوده «ضعیف» و «بسیار ضعیف» نزول پیدا کرده است. روی‌هم‌رفته نتایج حاکی از آن است که در سال‌های اخیر به‌ویژه با افزایش برداشت‌ها و رشد تقاضا، حوضه از ظرفیت طبیعی و اجتماعی خود عبور کرده و تراژدی منابع مشترک در این حوضه به وقوع پیوسته است.https://civil-ferdowsi.um.ac.ir/article_47941_0db2e6f97f1d5c564366bea52764d5c6.pdfدانشگاه فردوسی مشهدمهندسی عمران فردوسی2783-280539220260823System dynamic based project duration simulation of construction projectsشبیه‌سازی مبتنی بر پویایی سیستم مدّت زمان پروژه‌های عمرانی23524797510.22067/jfcei.2026.93175.1355FAیعقوبعلیپوریگروه مهندسی و مدیریت ساخت، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، ایران.0000-0002-4934-5435زهراتاج آبادیگروه مهندسی و مدیریت ساخت، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، ایران.Journal Article20250508In this study, after identifying the factors and parameters affecting the duration of construction projects, the system thinking approach and system dynamics method are used to find the root causes, relationships and feedback between the factors. Library studies were used to identify the factors affecting the duration of the projects and Delphi interviews with 22 experts were used to improve and supplement these factors. Then, a conceptual model based on causal loops is presented to better understanding of the relationships between variables. Afterwards, using the approach governing the system dynamics method, a flow diagram is compiled to better understand and learn and also to more dynamic analysis of the research problem. The accuracy of the accumulation flow model has been measured with some tests, including reviewing and evaluating the behavior and structure of the model, and also four main scenarios were formulated for implementing different executive policies. Based on the results, the behavior and performance of the model have been evaluated and analyzed. The results obtained from the evaluations confirm the correct performance of the proposed model. Simulation results across four scenarios demonstrated that the most effective levers for project acceleration are the minimization of owner-driven scope/method changes and the strategic investment in human resource development (training and fair compensation), which significantly mitigate project delays by improving system efficiency. It is hoped that the understanding gained from this learning system will provide the necessary basis for making better and more efficient decisions in the field of project time.در این پژوهش، پس از شناسایی پارامترهای موثّر بر زمان پروژه‌های عمرانی، از رویکرد تفکّر سیستمی و روش پویایی‌شناسی سیستم‌ها برای ریشه‌یابی علل، یافتن روابط و بازخورد بین عوامل مختلف به‌منظور شناخت و یادگیری جامع‌تر استفاده شد. برای شناسایی عوامل مؤثر بر مدت‌زمان پروژه‌ها از مطالعات کتابخانه‌ای و مصاحبۀ دلفی با 22 نفر از خبرگان بهره گرفته شد. پس از آن، مدل‌های مفهومی ذهنی مبتنی بر حلقه‌های علّت‌ومعلولی برای شناخت بهتر روابط بین عوامل شناسایی‌شده ایجاد شد و سپس با استفاده از رویکرد حاکم بر روش شبیه‌سازی پویایی سیستم، به تدوین یک نمودار حالت جریان برای درک بهتر و یادگیری و همچنین تحلیل پویای مسئله تحقیق پرداخته شد. صحّت مدل جریان انباشت با آزمون‌های ارزیابی ساختاری، رفتار ساختاری، حد نهایی و بازسازی رفتار مرجع سنجیده شد و چهار سناریوی اصلی تدوین و بر اساس آن‌ها رفتار و عملکرد مدل مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج شبیه‌سازی در چهار سناریو نشان داد مؤثرترین اهرم‌ها برای تسریع پروژه، به حداقل رساندن تغییرات دامنه/روش ناشی از کارفرما و سرمایه‌گذاری استراتژیک در توسعه منابع‌انسانی (آموزش و جبران خدمات عادلانه) است، که با بهبود کارایی سیستم، به طور قابل توجهی تأخیرات پروژه را کاهش می‌دهد. نتایج به‌دست‌آمده تأییدکنندۀ عملکرد صحیح مدل پیشنهادی است. امید است که به‌واسطۀ درک حاصل شده از سیستم پیشنهادی، زمینه و مبنای لازم برای اتّخاذ تصمیمات بهتر و کارآمدتر در حوزۀ مدّت‌زمان پروژه‌ها فراهم شود.https://civil-ferdowsi.um.ac.ir/article_47975_a136b3db552c0597fdd3b2b54ed5868b.pdfدانشگاه فردوسی مشهدمهندسی عمران فردوسی2783-280539220260823The effect of installing semi-circular rotary gates in rectangular canals on flow hydraulicsتاثیرکارگذاری دریچه دوار نیم‌دایره‌ای در کانال های مستطیلی بر هیدرولیک جریان52724798510.22067/jfcei.2026.94812.1369FAمهردادخیرائیگروه مهندسی آب، دانشگاه لرستان، لرستان.حجت اللهیونسیگروه مهندسی آب، دانشگاه لرستان، لرستان.0000-0002-5145-6185بابکشاهی نژادگروه مهندسی آب، دانشگاه لرستان، لرستان.حسنترابی پودهگروه مهندسی آب، دانشگاه لرستان، لرستان.آوامرعشیگروه مهندسی آب، دانشگاه لرستان، لرستان.Journal Article20250808In this study, the hydraulic performance of a semi-circular rotary gate, along with a gradual transition with three different lengths in a rectangular canal, was investigated. Experiments were conducted using various flow rates, upstream water depths, and gate opening angles. The interaction of the flow with the edge of the rotary gate causes flow division and lateral variations in the water surface. Results showed that these variations decrease as the gate opening angle increases, with the highest instability occurring at an angle of 35 degrees and the lowest at 85 degrees. The velocity and discharge on the right side of the gate were higher, but both decreased with an increase in the gate angle. The velocity on the left side was almost constant, but the discharge increased due to a larger flow cross-section. More flow was diverted to the left side with an increase in the gate opening angle. The discharge on the right side was increased while the discharge on the left was decreased by increasing the length of the gradual transition. Increasing the gate angle or reducing the transition length resulted in a greater share of flow passing through the left side overall. Energy loss increases directly with flow rate and has an inverse relationship with the gate opening angle. The highest energy loss occurred at a 35-degree opening and the lowest at 85 degrees. Finally, relationships are presented that determine the discharge through both sides of the rotary gate and the energy loss in this structure.در این تحقیق، عملکرد هیدرولیکی یک دریچه دوار نیم‌دایره‌ای با قطر 6/0 متر و به همراه تبدیل تدریجی با سه طول متفاوت در یک کانال مستطیلی بررسی شده است. آزمایش‌ها در دامنه گسترده‌ای از دبی، عمق‌های بالادست و زاویه‌های بازشدگی دریچه انجام شد. برخورد جریان با لبه دریچه دوار موجب تقسیم جریان و تغییرات عرضی در سطح آب می‌شود. نتایج نشان داد که با افزایش زاویه بازشدگی دریچه، این تغییرات کاهش می‌یابد. بیشترین ناپایداری در زاویه ۳۵ درجه و کمترین در ۸۵ درجه رخ می‌دهد. سرعت و دبی در سمت راست بیشتر است، اما با افزایش زاویه، کاهش می‌یابد. در سمت چپ، سرعت تقریباً ثابت مانده و افزایش دبی ناشی از افزایش سطح مقطع جریان است. افزایش زاویه بازشدگی باعث انتقال بیشتر جریان به سمت چپ می‌شود. همچنین، افزایش طول تبدیل تدریجی، دبی سمت راست را افزایش و سمت چپ را کاهش می‌دهد. در مجموع، با افزایش زاویه یا کاهش طول تبدیل، جریان بیشتری از سمت چپ عبور می‌کند. افزایش افت انرژی با میزان افزایش دبی عبوری جریان رابطه مستقیم و با مقدار زاویه بازشدگی دریچه رابطه عکس دارد. بیشترین افت انرژی مربوط به زاویه ۳۵ درجه و کمترین آن به زاویه ۸۵ درجه است. در نهایت، روابطی برای محاسبه دبی عبوری از دو طرف دریچه دوار و افت انرژی در شرایط جریان آزاد ارائه شده است.https://civil-ferdowsi.um.ac.ir/article_47985_f3ed1977e3554ea76e333ff63ff2e940.pdfدانشگاه فردوسی مشهدمهندسی عمران فردوسی2783-280539220260823Experimental evaluation of energy storage and rheological properties of bitumen incorporating pani/co pcmارزیابی آزمایشگاهی ذخیره سازی انرژی و خواص رئولوژیکی قیر حاوی pani/co pcm73904798610.22067/jfcei.2026.97262.1396FAسید علیحسینیدانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی شاهرود.0000-0002-7361-3882سید حمیدکمالی نسبدانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی شاهرود.Journal Article20260102Extreme Increases or decreases in the temperature of asphalt mixtures causes damages such as rutting and thermal cracking in asphalt pavements. The purpose of this study is to evaluate the impact of incorporating phase-change material (PCM) as an additive in asphalt binder to control the temperature of asphalt mixture. For this purpose, polyaniline (PANI) was utilized as the shell material, while coconut (Co) oil was employed as the core phase-change material. This PCM was blended with asphalt binder at weight percentages of 3%, 7%, and 10%, A comprehensive testing program was conducted including Differential Scanning Calorimetry (DSC), X-ray Diffraction (XRD), Fourier Transform Infrared Spectroscopy (FTIR), Field Emission Scanning Electron Microscopy (FESEM), Rotational Viscosity (RV), Dynamic Shear Rheometer (DSR), Bending Beam Rheometer (BBR), Pressure Aging Vessel (PAV), RTFO and Multiple Stress Creep Recovery (MSCR) tests. DSC results confirm an increase in the thermal energy storage capacity of the modified bitumen, demonstrating over 90% improvement in energy absorption. Analysis of the BBR data—specifically the creep stiffness (St) and m-value—indicates that the low-temperature performance grade of the pure bitumen is -12°C, while for the PCM-modified samples, it improves to -18°C.افزایش و کاهش بیش از حد دمای مخلوط های آسفالتی موجب خرابی هایی از جمله شیارشدگی و ترک های حرارتی در روسازی های آسفالتی می شود. هدف ازاین پژوهش ارزیابی اثر استفاده از مواد تغییر فازدهنده (PCM) به عنوان افزودنی قیر جهت کنترل دمای مخلوط های آسفالتی می باشد، برای این هدف از پلی آنیلین (پانی) به عنوان پوسته و روغن نارگیل (Co) به عنوان هسته ماده تغییر فاز دهنده استفاده شده است، این ماده با درصدهای وزنی 3%، 7% و 10% با قیر ترکیب شده و آزمایش های DSC، XRD، FTIR، FESEM، RV، DSR، BBR،PAV و MSCR انجام شده است. نتایج آزمایش DSC نشان می دهد ذخیره سازی انرژی درقیر افزایش یافته، همچنین موجب افزایش بیش از 90 درصدی جذب انرژی گردیده است، نتایج شاخص های m و St از آزمایش BBR نشان می دهد که دمای عملکردی قیر خالص °C 12- می باشد ولی در نمونه های حاوی pcm به °C 18- می رسد.https://civil-ferdowsi.um.ac.ir/article_47986_f7ec81ad2ba15c1b53cbab8cfa346e9d.pdfدانشگاه فردوسی مشهدمهندسی عمران فردوسی2783-280539220260823Re-evaluation of Rankine's Theory in the Design of Truss Retaining Structures: A Numerical Study on Lateral Pressure Distributionارزیابی تئوری رانکین در طراحی سازه‌های نگهبان خرپایی: یک مطالعه عددی بر توزیع فشار جانبی911164799810.22067/jfcei.2026.96278.1386FAامیر رضاقدرتیدانشکده عمران، دانشگاه یزد، یزد.محمدحاذقیاندانشکده عمران، دانشگاه یزد، یزد.0000-0002-0841-0122Journal Article20251101The conventional design of truss retaining structures in engineering practice is predominantly based on Rankine's lateral earth pressure theory, which neglects the actual soil-structure interaction. This research utilizes advanced three-dimensional numerical modeling in FLAC3D to compare the actual lateral pressure distribution with Rankine's theory and to evaluate its consequences on the design of the structural members. The results of parametric analyses indicate that the lateral pressure distribution is highly non-linear due to the arching phenomenon, concentrating at the truss connection points. The total lateral force in shallow excavations is considerably greater than the predictions of Rankine's theory, though this difference diminishes with increasing depth. More importantly, the resultant force's point of application is, on average, at a height of 0.42H from the base, which is significantly higher than the 0.33H assumed in Rankine's theory. These findings reveal that the traditional design approach leads to an uneconomical design for the vertical pile while simultaneously resulting in a potentially unconservative design for the critical raker member, thereby underscoring the necessity of revising current design practices.طراحی متداول سازه‌های نگهبان خرپایی در عمل مهندسی، عمدتاً بر اساس تئوری فشار جانبی رانکین استوار است که اندرکنش واقعی خاک و سازه را در نظر نمی‌گیرد. این پژوهش با بهره‌گیری از مدل‌سازی عددی سه‌بعدی پیشرفته در نرم‌افزار FLAC3D، به مقایسه توزیع فشار جانبی واقعی با تئوری رانکین و ارزیابی پیامدهای آن بر طراحی اعضای سازه می‌پردازد. نتایج تحلیل‌های پارامتریک نشان می‌دهد که توزیع فشار جانبی به دلیل پدیده قوس‌زدگی (Arching) کاملاً غیرخطی بوده و در محل اتصالات خرپا متمرکز می‌شود. نیروی جانبی کل در گودهای کم‌عمق به‌مراتب بیشتر از پیش‌بینی تئوری رانکین است، اما این اختلاف با افزایش عمق کاهش می‌یابد. مهم‌تر آنکه، محل اثر نیروی برآیند به طور میانگین در 42/0 ارتفاع گود از کف گود قرار دارد که به شکل قابل‌توجهی بالاتر از فرض یک‌سوم ارتفاع گود در تئوری رانکین است. این یافته‌ها آشکار می‌سازد که طراحی سنتی منجر به طراحی غیراقتصادی برای شمع قائم و درعین‌حال، طراحی بالقوه غیر محافظه‌کارانه برای عضو کلیدی پشت‌بند می‌شود که این امر بر ضرورت بازنگری در رویکردهای طراحی فعلی تأکید دارد.https://civil-ferdowsi.um.ac.ir/article_47998_0ef0b676bebbcf5046104c27c642c95c.pdfدانشگاه فردوسی مشهدمهندسی عمران فردوسی2783-280539220260823Replacing Natural Filler with Foundry Waste Filler and Adding Nanosilver: Performance Enhancement of Asphalt Mastics for Slurry Sealجایگزینی فیلر طبیعی با فیلر ضایعاتی ریخته‌گری و افزودن نانونقره بر عملکرد ماستیک‌های آسفالتی1171404802710.22067/jfcei.2026.94593.1365FAوحیدباقری مفردگروه مهندسی عمران، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایرانمحمودجزایریگروه مهندسی عمران، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر،ایران.امینتوحیدیدانشکده مهندسی معدن، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران. ایران.حسندیواندریگروه مهندسی عمران، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.مهدیمهدوی عادلیگروه مهندسی عمران، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران،ایران.Journal Article20250723Given the environmental challenges posed by the extraction of natural aggregates and the increase in industrial waste, this research aims to investigate the technical and functional aspects of using waste foundry filler and silver nanoparticles in asphalt mastic for slurry seal pavement preservation. Compositions with different percentages of natural filler replacement with waste filler (0 to 100%) and with or without nanosilver (10% by weight relative to the total filler) were designed at three levels of residual asphalt. The evaluation of the compositions included physical, chemical, and X-ray fluorescence (XRF) tests, X-ray diffraction (XRD), Fourier transform infrared spectroscopy (FT-IR), and field emission scanning electron microscopy (FESEM), as well as performance tests such as wet abrasion, wet adhesion, and wheel tracking. The results showed that the waste filler, due to the presence of siliceous compounds and iron-containing phases, has good surface reactivity, and the addition of nanosilver improved particle distribution, structural integrity, and abrasion resistance. The composition containing 50% waste filler and nanosilver showed the best performance. The findings emphasize the usability of industrial waste for the production of high-performance and environmentally friendly cold-mix preservation asphalt.با توجه به چالش‌های زیست‌محیطی ناشی از استخراج سنگدانه‌های طبیعی و افزایش ضایعات صنعتی، این پژوهش با هدف بررسی فنی و عملکردی استفاده از فیلر ضایعاتی ریخته‌گری و نانوذرات نقره در ماستیک‌های قیری آسفالت حفاظتی نوع اسلاری سیل انجام شد. ترکیباتی با درصدهای مختلف جایگزینی فیلر طبیعی با فیلر ضایعاتی (۰ تا ۱۰۰٪) و با یا بدون نانونقره (۱۰٪ وزنی نسبت به فیلر کل) در سه سطح قیر باقی‌مانده طراحی گردید. ارزیابی ترکیبات شامل آزمون‌های فیزیکی، شیمیایی و فلورسانس پرتو ایکس XRF، پراش پرتو ایکس XRD، طیف‌سنجی مادون قرمز تبدیل فوریهFT-IR و میکروسکوپ الکترونی روبشی میدان گسیلFESEM و نیز آزمون‌های عملکردی نظیر سایش مرطوب، چسبندگی مرطوب و چرخ بارگذاری بود. نتایج نشان داد فیلر ضایعاتی، به‌دلیل وجود ترکیبات سیلیسی و فازهای آهن‌دار، واکنش‌پذیری سطحی مناسبی دارد و افزودن نانونقره موجب بهبود توزیع ذرات، انسجام ساختاری و مقاومت سایشی شد. ترکیب حاوی ۵۰٪ فیلر ضایعاتی و نانونقره بهترین عملکرد را نشان داد. یافته‌ها بر قابلیت استفاده از پسماندهای صنعتی برای تولید آسفالت‌های حفاظتی سرد با عملکرد بالا و سازگاری زیست‌محیطی تأکید دارند.https://civil-ferdowsi.um.ac.ir/article_48027_17a7161db33bcd7a8904250c6277e957.pdf